Sprawozdanie z konferencji

Dynamiczne przemiany kulturowe, ekonomiczne i naukowo – techniczne powodują, iż w ramach globalnej cywilizacji na plan pierwszy wysuwa się technologia informacyjna.

Kilkaset milionów komputerów osobistych już dziś funkcjonuje w różnych dziedzinach naszego życia, służąc nam zarówno w pracy, jak i w domu. Dla sprawnego ich funkcjonowania wyprodukowano miliony pakietów oprogramowania. Ma to istotny wpływ na postępującą technicyzację współczesnego świata oraz szeroko rozumianą edukację.

Komputery wykorzystywane są w szkolnictwie zarówno w nauczaniu, uczeniu się, jak i zarządzaniu.

Nowoczesna edukacja to nie tylko nowoczesny sprzęt ze swymi ogromnymi możliwościami. Bardzo ważny był, jest i pozostanie człowiek – nauczyciel, od którego zależy sposób i efekty wykorzystania technologii informacyjnych w procesie edukacji.

W dniach 14 – 16 maja 2001 roku odbyła się w Toruniu II Krajowa Konferencja „Technologia informacyjna w zmieniającej się edukacji”. Tematem przewodnim konferencji była „Rola i miejsce technologii informacyjnej w okresie reform edukacyjnych w Polsce”.  Organizatorem tej konferencji był Zakład Technologii Kształcenia Instytutu Pedagogiki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, który na co dzień zajmuje się kształceniem zarówno przyszłych, jak i czynnych już zawodowo nauczycieli różnych przedmiotów w zakresie technologii informacyjno – komunikacyjnych oraz Komitet Nauk Pedagogicznych PAN.

Celem konferencji było:

• zaprezentowanie dotychczasowych badań w zakresie wykorzystania technologii informacyjnej w reformującej się polskiej edukacji,

•  wymiana poglądów i stanowisk na temat roli i miejsca procesu komputeryzacji polskiej edukacji w tworzeniu społeczeństwa informacyjnego,

•  stworzenie zarysu koncepcji edukacji funkcjonującej w warunkach powszechnego stosowania technologii informacyjnej,

•  wypracowanie założeń i mechanizmów wdrażania dorobku kognitywistyki do praktyki edukacyjnej,

• powołanie Polskiego Towarzystwa Kognitywistycznego.

Wnioski z konferencji posłużą między innymi do tego, by lepiej osadzić wiedzę o nowoczesnych technikach informacyjnych we współczesnej edukacji, a także do lepszego planowania i prowadzenia szkolenia przyszłych, jak i aktualnie czynnych nauczycieli. Niniejsza konferencja miała również doprowadzić do integracji środowisk nauczycieli różnych przedmiotów, przekazać informacje o najnowszych technologiach i ich wykorzystaniu w edukacji.

Podczas konferencji akcentowano konieczność wiązania technik informatycznych i Internetu z metodyką poszczególnych przedmiotów. Umiejętności te warunkują bowiem wykorzystanie coraz  liczniejszych komputerów w szkołach jako naturalnego źródła informacji, jak np. książka czy notatki.

Patronat nad konferencją objęli: Przewodnicząca Sejmowej Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży – Pani Poseł Grażyna Staniszewska oraz JM Rektor UMK w Toruniu – prof. dr hab. Jan Kopcewicz. Konferencja odbywała się przy współudziale: Interklasy, Ministerstwa Edukacji Narodowej, Sekcji Metodologii Komitetu Naukoznawstwa PAN, Komitetu Naukowego i Redakcji pisma „Kognitywistyka i media w edukacji” oraz konwersatorium kognitywnego UMK w Toruniu.

Łącznie w konferencji wzięło udział ponad 120 osób zainteresowanych właściwym wykorzystaniem technologii informacyjnej  w edukacji.

Wśród uczestników znaleźli się naukowcy z uniwersytetów (m.in. prof. dr hab. S. Juszczyk z Uniwersytetu Śląskiego, prof. dr hab. J. Gajda z UMCS, prof. dr hab. A. Burewicz z UAM, prof. dr hab. M. Sysło z Uniwersytetu Wrocławskiego, prof. dr hab. K. Wenta z Uniwersytetu Szczecińskiego i inni), wyższych szkół pedagogicznych (m.in. prof. dr hab. W. Osmańska-Furmanek i prof. dr hab. M. Furmanek z WSP w Zielonej Górze), Komitetu Nauk Pedagogicznych (prof. dr hab. T. Lewowicki), Instytutu Badań Edukacyjnych (prof. dr hab. S. Kwiatkowski), wojewódzkich ośrodków metodycznych, wyższych szkół zawodowych, a także praktycy tj. dyrektorzy szkół i nauczyciele doceniający znaczenie wiedzy informatycznej w profilu wiadomości zawodowych współczesnego nauczyciela. Profesorowie skupili się w swoich referatach na zagadnieniach nie tylko technologii informacyjnej, lecz również edukacji medialnej, wykorzystania komputerów i Internetu w nauczaniu, społeczeństwie informacyjnym.

Tematyka konferencji koncentrowała się na dwóch zasadniczych grupach.

Pierwsza dotyczyła technologii informacyjnej i obejmowała następujące zagadnienia:

• nowe technologie w zastosowaniach edukacyjnych – wykorzystanie narzędzi programowych, tele i wideokonferencji w procesie nauczania i uczenia się,

• technologię informacyjną w szkole – prezentacje osiągnięć w zakresie przeprowadzonych eksperymentów w obszarze zdalnego nauczania z wykorzystaniem najnowszych technologii, prezentację programów kształcenia studentów oraz słuchaczy studiów podyplomowych, doświadczenia prowadzenia serwerów edukacyjnych,

•  metodykę technologii informacyjnej i edukacji medialnej – wykorzystanie technologii informacyjnej na lekcjach informatyki w szkole, metody wykorzystania technologii informacyjnej  nauczaniu różnych przedmiotów,

• systemy multimedialne w edukacji – multimedialne oprogramowanie edukacyjne; metody wykorzystania programów prezentacyjnych do tworzenia multimedialnego oprogramowania edukacyjnego, multimedialne serwisy edukacyjne dla potrzeb edukacji,

• internet w edukacji – kształcenie niestacjonarne nauczycieli z wykorzystaniem Internetu, kształcenie uczniów z wykorzystaniem Internetu, praktyczne eksperymenty w obszarze zdalnego nauczania, kształcenia otwartego oraz metod i środków nauczania na odległość, badania i wyniki doświadczeń przeprowadzonych  eksperymentów, projekty systemów i rozwiązań w zakresie edukacji zdalnej.

Osobnym blokiem tematycznym poruszanym w trakcie konferencji była kognitywistyka w ramach której prezentowano referaty dotyczące:

• zastosowania systemów inteligentnych w edukacji oraz diagnozie i terapii pedagogiczno – psychologicznej,

• podstaw kognitywistyki,

• filozofii umysłu,

• psychologii poznawczej,

• lingwistyki poznawczej,

• neurobiologii,

• psychofizyki,

• sztucznej inteligencji,

• antropologii kultury medialnej.

Kognitywistyka jako nauka interdyscyplinarna stara się poznać człowieka, jego umysł, zachowanie, postępowanie i funkcjonowanie w obliczu nowych mediów. Jako nowa nauka zdobywa sobie coraz większa rzeszę zwolenników wśród naukowców różnych dyscyplin (pedagogiki, psychologii, filozofii, językoznawstwa, biologii, socjologii), którzy na gruncie swoich badań analizują ważne zagadnienia cywilizacyjne i osobowościowe dotyczące człowieka. W celu integracji środowisk specjalistów z różnych dziedzin, wymiany poglądów i doświadczeń, drugiego dnia konferencji (15 maja 2001 r.) powołane zostało Polskie Towarzystwo Kognitywistyczne, unikatowe w skali kraju.

Korzyści z powołania towarzystwa są ogromne, nie tylko dla środowisk naukowych. Dzięki wspólnej pracy wielu specjalistów wyjaśnionych może zostać wiele zagadnień dotyczących człowieka, które często trudno jest analizować tylko z punktu widzenia jednej dyscypliny. Polskie Towarzystwo Kognitywistyczne skupiać ma specjalistów różnych dyscyplin z różnych ośrodków naukowych. W trakcie konferencji, każdy z uczestników mógł wypełnić deklarację członkowską i zapoznać się ze statutem towarzystwa.

Podczas otwarcia konferencji prof. dr hab. Bronisław Siemieniecki – przewodniczący Komitetu Naukowego i Organizacyjnego Konferencji, zwrócił uwagę na miejsce i rolę, jaką odgrywa technologia informacyjna we współczesnej edukacji. Przemiany zachodzące w reformowanej szkole zaakcentował także w swoim wystąpieniu prof. dr hab. T. Lewowicki – przewodniczący Komitetu Nauk Pedagogicznych.

Wraz z prof. dr hab. T. Lewowickim konferencję zaszczycili swoją obecnością także inni członkowie Komitetu Nauk Pedagogicznych: prof. dr hab. T. Rzeżuchowski, prof. dr hab. Z. Kwieciński, prof. dr hab. A. Nalaskowski. W pierwszym dniu konferencji odbyło się również posiedzenie Komitetu Nauk Pedagogicznych.

Potwierdzeniem rangi problemu optymalnego wykorzystania technologii informacyjnej w nauczaniu był udział w konferencji Pani Poseł Grażyny Staniszewskiej – Przewodniczącej Sejmowej Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży. Pani Poseł nie tylko zwróciła uwagę na problem informatyzacji szkół podstawowych, gimnazjów  i szkół średnich prezentując aktualne dane liczbowe, wzięła również bardzo aktywny udział w dyskusji, która dotyczyła wielu aspektów szkolnictwa polskiego, w tym również problemów finansowych. Wystąpienie Pani Poseł Grażyny Staniszewskiej poruszało problemy dotyczące naszej reformowanej rzeczywistości edukacyjnej. W opinii G. Staniszewskiej jesteśmy w stanie podłączyć wszystkie polskie szkoły do Internetu do 2005 roku. W wyniku dwu projektów „Pracownia internetowa w każdej gminie” oraz „Pracownia internetowa w każdym gimnazjum” wyposażono już 2500 gmin w 25.000  multimedialnych stanowisk komputerowych wraz z odpowiednim oprogramowaniem, połączonych siecią lokalną i posiadających dostęp do Internetu. Przeszkolono także prawie 7500 nauczycieli w zakresie wykorzystywania Internetu w dydaktyce różnych przedmiotów. Dzięki tym inicjatywom istnieje możliwość wyrównywania szans edukacyjnych wszystkich dzieci, indywidualizacja procesu kształcenia, tworzenie przez nauczycieli własnych zasobów edukacyjnych i wymiana doświadczeń z innymi pedagogami.

Tematyka referatów zgłoszonych do prezentacji podczas konferencji była odbiciem szerokiego spektrum problemów związanych z przenikaniem najnowszych technologii do złożonego procesu reformowania polskiego szkolnictwa.  Pojawiły się zatem: sugestie efektywnego wykorzystania technologii informacyjnej w polskiej szkole, przedstawione zostały sprawdzone metody i formy kształcenia i dokształcania nauczycieli, również niestacjonarnego, zagadnienia dotyczące mass mediów, nauczania na odległość, multimediów, wykorzystania Internetu w szkolnictwie. Ważnym niewątpliwie wątkiem konferencji była też próba zdefiniowania właściwego i optymalnego przygotowania nauczyciela w zakresie technologii informacyjnej określająca, ile i jakiej wiedzy informatycznej potrzebuje np. historyk czy polonista, aby mógł sprostać wymaganiom współczesności.

W pierwszym dniu konferencji (14 maja 2001 r.) przedstawiony został także blok prezentacji multimedialnych przygotowany przez Zakład Technologii Kształcenia Instytutu Pedagogiki UMK w Toruniu pod kierownictwem prof. dr hab. B. Siemienieckiego. Pracownicy Zakładu Technologii Kształcenia zaprezentowali uczestnikom konferencji najnowsze technologie multimedilane i ich zastosowanie w polskiej szkole (dr A. Skarbińska – „Możliwości wykorzystania narzędzi technologii informacyjnej w edukacji”, dr W. Lewandowski – „E -technologie w kształceniu”, mgr E. Szala i dr M. Szala – „Metody sztucznej inteligencji w diagnostyce i analizie danych pedagogicznych”).

Wszystkie poruszane problemy, ich różnorodność i zakres były potwierdzeniem rangi i złożoności problematyki podjętej podczas konferencji. Każdy uczestnik otrzymał specjalny numer  czasopisma „Kognitywistyka i media w edukacji”, książkę prof. dr hab. B. Siemienieckiego i mgr J. Buczyńskiej „Komputer w rewalidacji” oraz materiały pokonferencyjne z I Krajowej Konferencji „Technologia informacyjna w zmieniającej się edukacji”, która odbyła się we wrześniu 1999 roku w Ciechocinku. Uczestnicy tegorocznego spotkania mogli ocenić, które problemy związane z technologią informacyjną i jej wprowadzaniem do szkół udało się rozwiązać, a które będą nam spędzać sen z powiek jako dotychczas nierozwiązane lub nowo powstałe. Wszyscy obecni mieli również okazję zapoznać się z propozycjami wydawnictw: Adama Marszałka, Wydawnictw Szkolnych i Pedagogicznych oraz UMK. Patronat medialny nad konferencja objęło natomiast czasopismo Enter.

Konkludując, należy stwierdzić, iż problematyka technologii informacyjnej jest niezmiernie ważna, a jej znaczenie w edukacji ciągle wzrasta. W związku z wymogami jakie stawia rodząca się cywilizacja edukacja staje przed koniecznością głębokich zmian. Wynika to zarówno z wypowiedzi uczestników konferencji, referatów jakie zaprezentowano oraz dyskusji podejmowanych w trakcie obrad. Funkcjonowanie technologii informacyjne w naszej rzeczywistości jest niezmiernie złożone, ze względu na wielowarstwowość i wieloaspektowość zjawisk i procesów leżących u podłoża współczesnej humanistyki. Myślę, iż w pełni zostało to zaprezentowane i zaakcentowane w trakcie tegorocznej toruńskiej konferencji.

  Joanna Laszkowska